Czy za uzależnienie odpowiada sam nałóg, czy również decyzje człowieka, który po raz pierwszy sięga po substancję? Na to pytanie odpowiedzą uczniowie toruńskich szkół ponadpodstawowych podczas wyjątkowego wydarzenia profilaktyczno-edukacyjnego „Proces Nałogu”.
Fundacja „Powiedz NIE!” we współpracy z Sądem Rejonowym w Toruniu organizuje 1 października 2026 r. w godz. 9:00–11:00 symulowaną rozprawę sądową, która odbędzie się w prawdziwej sali rozpraw toruńskiego sądu.
Na ławie oskarżonych stanie Nałóg
„Proces Nałogu” to nietypowa forma edukacji profilaktycznej. Na ławie oskarżonych nie zasiądzie człowiek, lecz symboliczna postać – Nałóg.
Oskarżenie będzie próbowało wykazać, że Nałóg stopniowo przejął kontrolę nad życiem Pokrzywdzonego, początkowo oferując przyjemność i poczucie kontroli, a z czasem prowadząc do jej utraty.
Obrona przedstawi argumenty wskazujące, że Pokrzywdzony podejmował własne decyzje, miał możliwość odmowy, wycofania się lub zwrócenia się o pomoc.
Ostateczna decyzja należeć będzie do młodzieżowego składu orzekającego. Wyrok nie zostanie wcześniej przygotowany – powstanie na podstawie argumentów przedstawionych podczas rozprawy.
Młodzież wcieli się w role uczestników procesu
Uczniowie otrzymają role sędziów, prokuratora, obrońcy, oskarżonego – Nałogu, Pokrzywdzonego oraz świadków obu stron.
Nie otrzymają gotowego scenariusza – poznają jedynie swoje role i informacje dostępne dla poszczególnych postaci. O przebiegu rozprawy zdecydują ich argumenty, kreatywność i umiejętność dyskusji.
Nad wydarzeniem czuwać będzie Jędrzej Czerwiński – Prezes Sądu Rejonowego w Toruniu, który wprowadzi uczestników w zasady funkcjonowania rozprawy i role procesowe.
Trzy szkoły, trzy zespoły
Do udziału zaproszone są trzy toruńskie szkoły ponadpodstawowe. Każda placówka może zgłosić grupę maksymalnie 10 uczniów oraz 2 opiekunów.
Uczestnicy zostaną podzieleni na:
- Grupę Obrony – oskarżony „Nałóg”, obrońca i świadkowie obrony,
- Grupę Oskarżenia – Pokrzywdzony, prokurator i świadkowie oskarżenia,
- Grupę Sądu – sędziowie, świadek policjant oraz obserwatorzy procesu.
Prawdziwa sala rozpraw i prawdziwe emocje
Wydarzenie odbędzie się w sali rozpraw nr 120 Sądu Rejonowego w Toruniu. Uczestnicy odgrywający role procesowe otrzymają możliwość wystąpienia w togach, a narada młodzieżowego składu orzekającego odbędzie się w sali narad sędziów.
W programie znajdą się m.in. przesłuchania świadków, mowy końcowe stron, narada składu orzekającego, ogłoszenie wyroku oraz wspólne omówienie mechanizmów powstawania i rozwoju uzależnień.
Zgłoszenia szkół
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc organizatorzy mogą przyjąć maksymalnie trzy szkoły.
O zakwalifikowaniu decyduje kolejność zgłoszeń.
Formularz zgłoszeniowy dostępny jest na stronie Fundacji „Powiedz NIE!”:
https://powiedznie.org/zrob-z-nami-event/non-profit/proces-nalogu
Po zakwalifikowaniu szkoły otrzymają szczegółowe informacje organizacyjne oraz materiały pomocne w przygotowaniu uczniów.
Każdy aktywny uczestnik wydarzenia otrzyma pamiątkowy dyplom udziału w „Procesie Nałogu”.
Fundacja „Powiedz NIE!” zaprasza szkoły, nauczycieli, pedagogów i młodzież do udziału w wydarzeniu, które łączy edukację profilaktyczną z doświadczeniem prawdziwej rozprawy sądowej.